statcounter

       

Ionawr 2005 January


Materion Iechyd Ionawr 05

Yr Annwyd A’r Ffliw: Adnabod be di be a chyngor ar beth i’w wneud.

Mae annwyd yn dod yn araf. Mae’r symptomau yn y trwyn y gwddw a’r frest. Weithiau mae yna ychydig o gur pen a theimlo’n flinedig. Hwyrach bydd y gwres a’r archwaeth at fwyd yn normal. Fyddwch chi ddim yn gorfod mynd i’r gwely.

Mae’r ffliw yn dod yn gyflym. Mae’r symptomau drwy’r corff i gyd a rhai poenau cyffredinol yn y cyhyrau. Efallai bydd y cur pen a’r blinder yn ddrwg iawn. Efallai bydd gwres uchel a diffyg archwaeth at fwyd. Yn aml iawn bydd rhaid ichi fynd i’r gwely.

Firysau sy’n achosi’r anhwylderau hyn, ac maen nhw’n gwella ohonyn nhw’u hunain. Ni all gwrthfiotig eu gwella. I osgoi lledaenu’r salwch dylech ddefnyddio cadach poced papur, golchi’r dwylo’n aml ac aros gartref. Gall eich fferyllydd lleol awgrymu nifer fawr o fathau o ffisig heb orfod cael presgripsiwn - maen nhw’n gwneud ichi deimlo’n well ond allan nhw ddim gwella’r cyflwr ei hunan. Cadwch ychydig o’r ffisig mewn cabinet sydd wedi’i gloi ar gyfer eich hunan a’r plant pan fydd y fferyllydd ar gau. Cofiwch gael ffisig newydd ar ôl i’r hen rai fynd heibio’r dyddiad dod i ben.

Defnyddiwch paracetamol ar gyfer cur pen a phoen. Bydd y math sy’n toddi’n gweithio’n gynt. Gofynnwch am y brand rhataf - yr un gyffur sydd ymhob un. Mae hyn yn wir am ffisyg plant hefyd. Gall gormod o Paracetamol, hyd yn oed ychydig yn ormod, niweidio’r iau a’r arennau a gall fygwth bywyd. Cofiwch ddarllen y label a pheidiwch fyth a chymryd mwy na’r dogn sy’n cael ei argymell.

GOFALWCH cyn rhoi cymysgedd o ffisyg paracetamol a ffisyg arall ar gyfer ffliw neu annwyd sydd â pharacetemol ynddo hefyd. Mae Aspirin a Ibuprofen yn ddefnyddiol ond gallant achosi trafferthion y stumog, mae ffisig gyda codeine ynddo yn gallu achosi rhwymedd. Peidiwch fyth a rhoi Aspirin i blant sydd o dan 16 oed, ac nid yw Paracetamol yn cael ei argymell, ac eithrio ar gyngor meddyg, i fabanod o dan 3 mis oed.

Mae nifer o fathau o ffisyg yn cynnwys rhywbeth at drwyn llawn. Gall chwistrell i’r trwyn fod yn help hefyd; ond dylid ei ddefnyddio am gyfnod byr yn unig (7 diwrnod ar y mwyaf) neu gall achosi chwyddo yn leinin y trwyn a symptomau eraill tymor hir. Dylid osgoi ffisig llacio sy’n cynnwys ephedrine neu pseudoephedrine bob amser os oes arnoch glefyd y siwgr, clefyd y galon, gôr bwysedd y gwaed a hypothyroidiaeth. Cofiwch bob amser ddarllen y label a gofyn i’r fferyllydd os oes unrhyw amheuaeth. Ar gyfer peswch; Ffordd y corff o gael gwared i’r mwcws neu’r crachboer yw peswch. Mae ffisig llacio’n - Expectorants - yn rhyddhau’r mwcws gan ei wneud yn haws cael gwared iddo drwy besychu. Gall ffisyg sy’n lladd peswch - Suppressants - leihau’r awydd i besychu os oes gennych beswch sych sy’n gogleisio. Fyddan nhw ddim yn gallu effeithio ar hyd y salwch. Fel o’r blaen, gofalwch ddarllen y labeli i gael gwybod beth yw’r dogn uchaf y gallwch ei gymryd ac a oes unrhyw gynhwysion yr un fath. Prynwch yr un rhataf. Dylid osgoi rhoi ffisig sy’n cynnwys codeine i blant a ni ddylid byth ei roi i fabanod o dan flwydd oed Gwres uchel; Mae’r driniaeth i’w roi yma’n ddadleuol. Wrth i amddiffynfeydd y corff ddechrau gweithio mae’r raddfa fetabolig yn codi, mae’r corff yn gweithio’n galetach ac mae’r gwres yn codi. Mae meddygon yn credu bellach bod gostwng y gwres yn arafu’r gwella ac yn rhwystro iachau. Cadwch y claf yn weddol oer a defnyddiwch ddillad ysgafn a dillad gwely ysgafn. Peidiwch a chynhesu’r ystafell yn ormodol. Rhoddwch lymaid oer yn aml, loli ia i blant sydd ddim eisiau yfed. Mae diffyg hylif yn y corff yn beth peryglus a daw gyda chur pen yn aml, gwyliwch am blentyn yn swrth. Gall oeri gyda ffan neu sychwr gwallt wedi’i osod ar ‘oer’ helpu. Nid yw lapio’r claf er mwyn iddo chwysu yn cael ei argymell.

Mewn plant yn enwedig, mae’r system sy’n rheoli tymheredd yn anaeddfed a gall amrywio o un pegwn i’r llall, gan achosi confylsiwn twymyn; efallai bydd y plentyn yn swrth ac yn gwingo o flaen llaw. Gellir defnyddio Paracetamol (ac ibuprofen os mynegir). Os yw’r tymheredd yn uchel dros ben yna gofynnwch am gyngor meddygol. Pryd ddylech chi weld y meddyg? I gael cyngor cyffredinol ffoniwch: Iechyd Cymru - 0845 46 47. Canolfan Iechyd Corwen - nyrsys y feddygfa 01490 412362.

Cyngor meddygol y tu allan i oriau gwaith 6.30 pm - 8.00 am, Morfa Doc - 08702 418273

Gwefan - medicdirect.co.uk

© All material is Copyright of “Y Bont” unless otherwise indicated at the end of the article.