statcounter

       

Hydref 2005

MATERION IECHYD

Syndrom Coesau Aflonydd.

Mae’r cyflwr diflas hwn yn effeithio ar 5 - 10% o bobl. Mae’n anhwylder niwrolegol a ddisgrifiwyd gyntaf yn 1672 gan Thomas Willis, meddyg i Charles 11. Yr Athro Ekbom a fathodd y term ‘Restless Leg Syndrome’ (RLS) yn 1944. Gall gychwyn yn unrhyw oedran, gan gynnwys babandod. Mae’r rhan fwyaf o bobl sy’n dioddef ohono yn ganol oed neu’n hŷ;n ac mae’n ymddangos ei fod yn gwaethygu gydag oedran. Mae’r mwyafrif o bobl sydd â RLS yn dioddef o’r cyflwr mwy cyffredin a elwir yn ‘anhwylder symudiadau cyfnodol aelodau’r corff’. Symudiadau anwirfoddol wrth gysgu fel hercian neu blycio yn y coesau yw’r anhwylder hwn, mae’n digwydd mewn cyfnodau o 10 i 60 eiliad yn ystod y nos a gall achosi amharu ar gysgu.

Beth ydy’r symptomau?

Teimladau anghyfforddus sydd weithiau’n boenus iawn yn y coesau. Disgrifir hwy fel llosgi neu deimlad o dynnu neu fel pryfed yn cerdded y tu mewn i’r goes, yn enwedig wrth eistedd neu orwedd ac maent yn digwydd yn amlach gyda’r hwyr nag yn y dydd. Gall cyfnodau heb symud fel taith bell neu eistedd yn y sinemâu eu cychwyn. Gall gorwedd i lawr yn y nos eu cychwyn hefyd.

Daw angen anorchfygol i symud y coesau o gwmpas i geisio lliniaru’r teimladau anghynnes. Yn aml iawn bydd pobl yn cerdded i fyny ac i lawr neu’n cicio yn y gwely ac yn symud eu coesau wrth iddynt eistedd. Roedd fy nhad yn dioddef o’r anhwylder byddai’n treulio’r noson yn gwingo ar y llawr fel gwybedyn yn marw, er mawr ddiflastod i Mam.

Beth yw’r achos?

Yn y rhan fwyaf o achosion mae’r achos yn anhysbys, mae gan hanner y dioddefwyr berthynas sydd â’r un cyflwr. Mewn RDS Teuluol bydd y dioddefwyr yn debygol o fod yn iau pan ddechreua’r symptomau. Mewn achosion eraill, mae’n ymddangos fod RLS yn perthyn i’r ffactorau neu’r cyflyrau canlynol, nid ydym yn gwybod a ydy’r ffactorau hyn yn achosi RLS neu beidio; -lefelau isel o haearn neu anaemia, pan fydd y lefelau’n cael eu cywiro yna efallai bydd y claf yn gweld bod y symptomau’n lleihau.

- Clefyd cronig fel methiant yr arennau, clefyd siwgr, Clefyd Parkinson, niwropathi ymylol a niwropathi amgantol. Mae trin y cyflwr gwaelodol yn aml yn gwella RLS.

- Mae rhai gwragedd beichiog yn cael profiad o RLS, yn arbennig yn y cyfnodau diwethaf. Yn y rhan fwyaf o wragedd mae’r cyflwr yn gwella o fewn 4 wythnos ar ôl esgor.

- Gall rhai mathau o feddyginiaeth fel cyffuriau gwrth-gyfog, gwrth- ffit a chyffuriau seicotig waethygu’r symptomau.

Sut mae gwneud diagnosis o RLS?

Nid oes unrhyw brawf penodol; gwneir y diagnosis drwy edrych ar hanes a symptomau’r anhwylder.

Sut mae trin RLS?

Fel y gwŷ;r unrhyw un sy’n dioddef o’r cyflwr, gall symud y coesau roi rhyddhad dros dro yn unig. Ond mae modd rheoli’r RLS drwy ddod o hyd i’r anhwylder gwaelodol a’i drin. Os nad oes unrhyw achos, yna rhaid canolbwyntio ar drin y symptomau.

Ataliad yw’r allwedd ar gyfer y rhai sydd â symptomau ysgafn neu gymedrol, fel cymryd llai o gaffein, alcohol a thybaco (y dihirod arferol!!). Efallai bydd y doctoriaid yn awgrymu defnyddio ychwanegiadau er mwyn cywiro diffygion o ran haearn, ffolad a magnesiwm.

Dangosodd astudiaethau fod patrymau rheolaidd o gysgu yn gallu lleihau’r symptomau. Gall rhai mesurau roi peth ryddhad dros dro, fel rhoi’r traed mewn padell o ddŵr oer neu ddŵr cynnes, paciau rhew neu baciau poeth ar y coesau.

Siaradwch â’ch meddyg rhag ofn mai rhyw glefyd gwaelodol neu ddiffyg yw achos eich symptomau. Mewn achosion drwg, gall cyffuriau fod o gymorth. Mae’r ymchwil yn mynd rhagddo ac mae cyffuriau newydd yn cael eu harbrofi sydd yn rhoi rhyddhad oddi wrth y symptomau. Nid oes unrhyw wellhad dewinol ar hyn o bryd.


© Hawlfraint “Y Bont” oni nodir yn wahanol.